Gojaznost je hronično metaboličko stanje koje utiče ne samo na izgled, već i na zdravlje, povećavajući rizik od dijabetesa, hipertenzije i kardiovaskularnih oboljenja. Njeni uzroci su kompleksni – od savremenih navika u ishrani i nedostatka fizičke aktivnosti, do uticaja društvenih mreža na percepciju hrane i zdravog životnog stila.

O izazovima gojaznosti, savremenim terapijama i trajnim rešenjima razgovarali smo sa dr Marijom Bošković, specijalistkinjom estetske medicine i vodećom u Centru za gojaznost, gde se svakodnevno kombinuju medicinski nadzor, edukacija pacijenata i inovativni tretmani poput GLP-1 agonista. Dr Bošković objašnjava kako integrisani pristup – koji uključuje lekove, prilagođenu ishranu, fizičku aktivnost i estetske procedure – omogućava pacijentima da bezbedno i trajno regulišu telesnu težinu.

Kako danas medicina definiše gojaznost i zašto je ona više od estetskog problema?

Gojaznost nikako nije, niti će biti, estetski problem, iako se to kao prvo primeti. Radi se o hroničnom metaboličkom problemu koji, ako se na vreme ne reguliše, dovodi do razvoja hroničnih oboljenja kao što su dijabetes, hipertenzija i druge kardiovaskularne bolesti.
U 21. veku i poslednje dve godine kod nas u Srbiji došlo je do velikog naučnog otkrića i napretka u lečenju ovog hroničnog metaboličkog oboljenja, koje karakteriše višak masti i raspodela masti u telu koja ugrožava ostale organe, redistribuciju, i upravo GLP-1 agonisti su veliko rešenje i velika pomoć kod ovog metaboličkog oboljenja.

Koji su glavni faktori koji doprinose razvoju gojaznosti i zbog čega kratkotrajne dijete često ne daju trajne rezultate?

Jedan od najčešćih uzroka nastanka gojaznosti u savremenom dobu jeste hrana koju unosimo, a koja više nije istog energetskog kvaliteta kao nekadašnji proizvodi koje smo koristili, te je upitna, da ne zalazimo u tu temu, i nutritivna vrednost hrane koju unosimo u organizam.

Zatim, kultura ishrane je, po meni, nešto što ima veliki uticaj na nastanak gojaznosti, jer smo preplavljeni na društvenim mrežama različitim stilovima ishrane, pa čovek, odnosno dete još od malih nogu, ne zna šta je pravilna ishrana, kako treba kombinovati određene nutrijente i koji je pravilan ritam ishrane.
Samim tim dolazi do poremećaja, a naravno i smanjene fizičke aktivnosti zbog povećanog sedentarnog načina života, bilo kod dece koja su dosta za kompjuterom i telefonima, uz malo kretanja u prirodi, a kasnije i kod odraslih, gde zbog posla dolazi do velikog smanjenja kretanja, odnosno fizičke aktivnosti. Ta dva faktora najviše dovode do povećanja telesne težine, koja vodi u metabolički sindrom, a na kraju i u gojaznost.

Kratkotrajne dijete ne daju rezultat zato što pacijent prvo mora da osvesti činjenicu da je gojazan i da to nije nešto normalno, već nešto sa čime treba da se bori. Nakon toga treba da prođe edukativni segment ishrane, u smislu toga šta treba da se jede i kako, a ne da prati ono što su popularne dijete na društvenim mrežama, već treba da se obrati stručnjaku za tu temu.

Kada smo dovoljno edukovani kako da se hranimo, dolazimo do problema kako da izdržimo tu dijetu, odnosno način ishrane koji nam je propisao stručnjak, zato što metabolički sindrom koji smo razvili izaziva unutrašnje promene koje nas sprečavaju da dugo istrajemo upravo u toj vrsti ishrane.
Opet tu na scenu stupa primena određenih lekova koji nam pomažu u tome. Sa druge strane, paralelno sa tim, moramo da vodimo računa o unosu vode i fizičkoj aktivnosti, koja od starta ne mora da bude velika i profesionalna, već može da bude blaga šetnja, pa postepeno i male fizičke aktivnosti, kako bismo na kraju došli do ozbiljnijih treninga.

Tako da je dijeta jedan kratak proces, dok je sve ovo što smo sada pomenuli proces koji traje i u koji treba da se uloži trud, i samo tako može da da trajni rezultat.

Kada osoba treba da se obrati lekaru zbog viška kilograma? Koji su prvi koraci u proceni zdravstvenog stanja i BMI-ja?

Osoba treba da se obrati lekaru kada prvi put primeti da ne može samoinicijativno da redukuje telesnu težinu, odnosno kada joj teško ide da izgubi nekih pet kilograma koje je dobila. Sve preko toga dovodi do rizika da se kilogrami povećavaju znatno iznad toga i da pređu u gojaznost.

Ono što želimo da dobijemo od stručnjaka jesu saveti – kako treba da se hranimo, kako treba da unosimo vodu i, naravno, koja je odgovarajuća fizička aktivnost.

Kada se osoba javi lekaru specijalisti, BMI se određuje na osnovu telesne težine i telesne visine. Danas postoje savremeni aparati za merenje kompozicije tela, kao što su InBody i VisBody, koji daju detaljne parametre o kompoziciji tela i obimima sa kojima treba da se borimo.

Takođe se određuje obim struka i kukova, kako bi se videlo o kojoj vrsti gojaznosti se radi.

Možete li nam objasniti kako funkcioniše Wegovy terapija i kome je namenjena?

Wegovy terapija je, u stvari, terapija GLP-1 agonistima i tu ne spada samo Wegovy, nego spadaju i drugi lekovi kao što je Mounjaro, ranije Ozempic, lek koji je pre svega propisan za dijabetičare, a koji je zloupotrebljavan za lečenje gojaznosti. Tako da su Saxenda, Wegovy i Mounjaro u Srbiji trenutno registrovani lekovi kao GLP-1 agonisti.

Oni se uzimaju jednom nedeljno i dovode do blokade receptora, što ima efekat na organizam u smislu smanjenja apetita, kako lokalno u gastrointestinalnom traktu, tako i centralno u mozgu. Dolazi do smanjene želje za hranom, usporene peristaltike i dužeg zadržavanja hrane u gastrointestinalnom traktu, tako da duže imamo osećaj sitosti.

Na taj način jednostavnije i lakše regulišemo unos obroka, odnosno lakše pratimo uputstva koja nam je lekar dao kada je u pitanju režim ishrane.

Koliko je važno da lek za mršavljenje bude deo medicinski vođenog plana, a ne samostalno uziman?

Lekovi za lečenje gojaznosti su lekovi. To nisu suplementi, to nisu stvari koje treba da se kupuju od preprodavaca, gde sastav određenog leka jednostavno nije ispraćen i ne znamo šta ustvari koristimo.

Pored toga, svaki lek ima svoje uputstvo kako i kome se uvodi u terapiju. Osoba mora da ima određeni BMI. Lek ne bi trebalo da se koristi kod osoba koje su mršave i žele da skinu dodatnih pet kilograma, kako bi u letnjoj sezoni bile još mršavije i zgodnije, nego se radi o pacijentima koji imaju problem sa telesnom težinom.
Određujemo BMI, a na osnovu njega i psihološke procene pacijenta da li može da kontroliše svesno i samostalno unos ishrane, lek se uvodi u terapiju.

Pacijent dolazi kod lekara sa određenim laboratorijskim analizama koje govore o stanju jetre, bubrega i sveopšteg zdravstvenog stanja, kao i sa ultrazvučnim pregledom štitne žlezde i abdomena, kako bismo isključili određena zdravstvena stanja koja su kontraindikovana i kod kojih se lek ne sme uključiti.

Kako se u vašem Centru za gojaznost kombinuje medicinski nadzor sa promenama u ishrani i fizičkom aktivnošću?

Naš Centar za gojaznost vodi dr Vesna Ivančević, koja je po svojoj specijalnosti pedijatar i jedan od vodećih lekara u Srbiji koji Wegovy terapiju, odnosno GLP-1 agoniste, uvodi i deci, a ne samo odraslima.

Ona se u svom radu primarno vodi laboratorijskim analizama i ultrazvučnim pregledom. Kada dođete kod nas na pregled, koji traje oko sat vremena, radi se anamneza i pregled sveopšteg zdravstvenog stanja. Naravno, kod pacijenata sa komplikovanim metaboličkim sindromima koji prate gojaznost, nekada je neophodna i konsultacija specijaliste endokrinologa.

Pacijent mora da se pridržava režima ishrane, jer lek nije magična pilula koju popijete i jednostavno izgubite telesnu težinu, a i dalje jedete samo čokoladu i čipseve.

Što se tiče fizičke aktivnosti, u zavisnosti od stepena gojaznosti, savetuju se odgovarajući oblici vežbanja, jer nije dobro ni da krenete na teške treninge kada imate 20–30 kilograma viška u odnosu na ciljanu težinu.
Kontrole se rade jednom mesečno, kada se procenjuje koliko se kilograma gubi i da li je potrebno povećati dozu leka za naredni mesec. Najnovije studije za GLP-1 agoniste govore u prilog tome da na ovoj terapiji možete da izgubite i do 30% telesne težine u odnosu na startnu težinu od koje ste krenuli.

Gubitak kilograma može dovesti do opuštene kože ili lokalizovanih masnih naslaga. Koje estetske procedure primenjujete kako biste podržali proces mršavljenja?

Gubitak telesne težine kod pacijenata najčešće dovodi do smanjenog tonusa kože. Pošto se gube masti, pre svega iz lica, pacijenti primećuju pad tonusa kože na licu, što je u populaciji poznato kao tzv. „Ozempic face“. To se ne dešava samo kod pacijenata na GLP-1 agonistima, već kod bilo koje vrste dijete koja dovodi do velikog gubitka telesne težine.

Zbog toga se pacijenti najčešće obraćaju sa žaljenjem zbog promena na licu. Mi odmah započinjemo tretmane koji čuvaju tonus kože i masno tkivo u licu. To uključuje preparate poput Profhilo Structura, kao i tretmane kao što su Ultraformer i Volnewmer, koji zadržavaju tonus kože i sprečavaju gubitak kolagena.

Kada se terapija nastavi i dolazi do gubitka težine na telu, pacijenti ponekad primećuju višak kože na stomaku, nadlakticama, unutrašnjoj strani butina i iznad kolena. Aparati koje smo pomenuli, kao što su Ultraformer i Volnewmer, pomažu da se koža zategne, ali tretmane sprovodimo paralelno sa gubitkom telesne težine, tako da pacijent završi kompletnu terapiju bez nuspojava u vidu opuštene kože.

Zašto je integrisani pristup – kombinacija medicinskog plana i estetskih tretmana – važan za trajne rezultate?

U našem Centru integrisali smo ova dva pristupa – paralelno praćenje gubitka telesne težine i primenu estetskih procedura – zato što pacijent na kraju terapije završi zadovoljan svojim ukupnim izgledom. Cilj nije samo gubitak telesne težine, već i povratak zdravlja, očuvanje anatomije i fizionomije tela.

Takav pristup daje pacijentima veliki motiv da nastave da se pridržavaju principa ishrane, vežbaju i održavaju postignute rezultate, bez potrebe da se nakon završene terapije obraćaju hirurgu kako bi povratili oblik tela.
Na taj način vršimo i prevenciju daljih medicinskih intervencija, koje su ozbiljnije, zahtevaju opštu anesteziju, a nakon kojih na telu ostaju ožiljna tkiva koja se ne mogu ukloniti.

Koji bi bio vaš savet za osobe koje godinama pokušavaju da smršaju, ali im kilogrami stalno vraćaju?

Moj savet za osobe koje stalno imaju problem sa telesnom težinom, kojima se kilogrami vraćaju ili ne mogu da ih izgube, jeste da se obrate stručnjaku koji se bavi lečenjem gojaznosti uz primenu savremene GLP-1 terapije.
Mislim da ćete po prvi put u životu imati mogućnost da uz sebe imate saveznika koji će vam stvarno pomoći da dostignete željeni cilj, čak i ako ste već izgubili nadu zbog godina pokušaja sa raznim dijetama, fitness trenerima i nutricionistima.

Ovo je stvarna pomoć, zasnovana na naučno dokazanom principu, koja vam pomaže da istrajete u procesu. Bitno je da imate stručnjaka koji će vas voditi kroz ceo proces i pomoći da ne samo dostignete željene kilograme, već i da ih nakon toga održite.

Bulevar umetnosti 13/2, Novi Beograd

+381 65 270 2770
dr.marijaboskovic@gmail.com
Instagram: drmarijaboskovic
Web: drmarijaboskovic.rs